Ngày 2/8/2026, tại Hội thảo khoa học quốc tế “Sâm Ngọc Linh – Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu”, Trung tâm Công nghệ Sinh học Đà Nẵng giới thiệu một số mẫu nghiên cứu, sản phẩm và tài liệu kỹ thuật về sâm Ngọc Linh, dược liệu. Phần trưng bày tập trung vào một câu hỏi gần với thực tế của doanh nghiệp: cần giải quyết những vấn đề khoa học – công nghệ nào để một nguồn nguyên liệu bản địa có thể trở thành sản phẩm có chất lượng ổn định và phù hợp với sản xuất?
Hội thảo do UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức tại Nhà khách Quốc hội (NALOD), với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong, ngoài nước. Tại không gian trưng bày của Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm trao đổi các hướng phối hợp từ bảo tồn, nhân giống, nghiên cứu hoạt chất đến phân tích chất lượng, chiết xuất, sản xuất thử, phát triển sản phẩm và chuyển giao công nghệ. Tùy bài toán, đối tác có thể bắt đầu ở nội dung phù hợp, không nhất thiết đi theo một quy trình cố định.
Một số sản phẩm, mẫu nghiên cứu và tài liệu kỹ thuật được giới thiệu tại gian trưng bày của Trung tâm
Từ dược liệu quý đến sản phẩm ổn định còn là bài toán dữ liệu
Đối với dược liệu, xác định đúng loài và đúng nguồn gốc mới là điều kiện ban đầu. Chất lượng nguyên liệu còn thay đổi theo vùng trồng, tuổi cây, bộ phận sử dụng, thời điểm thu hái, sơ chế và bảo quản. Với nguyên liệu có giá trị cao như sâm Ngọc Linh, biến động này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả nghiên cứu, chi phí và độ đồng đều giữa các lô sản xuất. Vì vậy, trước khi xây dựng công thức, doanh nghiệp cần hồ sơ nguồn nguyên liệu, cách lấy mẫu phù hợp, dữ liệu phân tích và các chỉ tiêu kiểm soát đầu vào. Đánh giá bằng cảm quan có thể hỗ trợ sàng lọc ban đầu, nhưng không thay thế được dữ liệu phân tích khi cần kiểm soát chất lượng.
Ở công đoạn chế biến, mục tiêu cũng không chỉ là thu được nhiều dịch chiết. Phương án chiết xuất phải phù hợp với nhóm hợp chất cần quan tâm và dạng sản phẩm dự kiến; các thông số cần được kiểm tra về khả năng lặp lại, hiệu suất, mức tiêu hao nguyên liệu, độ ổn định, an toàn và tính khả thi khi tăng quy mô. Một mẫu thử tốt trong phòng thí nghiệm vẫn có thể khó thương mại hóa nếu chất lượng thay đổi giữa các mẻ hoặc chi phí vượt quá điều kiện sản xuất.
Những nội dung có thể cùng giải quyết
- Hiểu đúng và chủ động nguồn nguyên liệu. Các nội dung gồm bảo tồn nguồn gen, nuôi cấy mô và nhân giống; mô tả đặc điểm nguyên liệu; nghiên cứu thành phần, hợp chất có hoạt tính và xây dựng phương án lấy mẫu. Kết quả ở giai đoạn này giúp doanh nghiệp biết mình đang có loại nguyên liệu nào, mức biến động ra sao và cần kiểm soát điểm gì trước khi chế biến.
- Làm chủ dữ liệu chất lượng và quy trình. Phạm vi có thể gồm lựa chọn chỉ tiêu, phương pháp phân tích; đánh giá và chuẩn hóa chất lượng; lựa chọn công nghệ chiết xuất, bào chế; tạo mẫu, sản xuất thử và thu thập dữ liệu chuyển quy mô. Mục tiêu là biến một kết quả thử nghiệm thành quy trình có thể kiểm tra và lặp lại.
- Chuẩn bị cho sản xuất và hợp tác. Tùy nhu cầu, đầu ra có thể là mẫu sản phẩm, thông số quy trình, hồ sơ kỹ thuật, đào tạo, tư vấn, đồng phát triển hoặc chuyển giao công nghệ. Với đối tác nghiên cứu và nhà đầu tư, các hình thức khác còn có nghiên cứu chung, sử dụng hạ tầng phòng thí nghiệm, đánh giá công nghệ và nghiên cứu tính khả thi.
K5: một ví dụ về công nghệ đã đi đến thị trường
Trong số các kết quả được giới thiệu, Dịch chiết Sâm K5 là một ví dụ cụ thể về công nghệ đã đi đến thị trường; các mẫu sản phẩm, mẫu nghiên cứu và tài liệu kỹ thuật khác phản ánh những hướng nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm khác của Trung tâm. Công nghệ K5 được phát triển bởi các cán bộ R&D hiện công tác tại đơn vị, được chuyển giao cho doanh nghiệp và thương mại hóa từ năm 2017. Sản phẩm sử dụng sâm Ngọc Linh và nước, không bổ sung hương liệu, chất tạo màu hoặc chất bảo quản.
Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng thành phần, mà ở cách xử lý nguyên liệu và kiểm soát quy trình để tạo được đặc tính sản phẩm mong muốn mà không dựa vào phụ gia. Các thông số cốt lõi được quản lý dưới dạng bí quyết công nghệ, thay vì công bố qua đăng ký sáng chế. Trường hợp này gợi ra một vấn đề doanh nghiệp nên tính từ sớm: nội dung nào cần công bố cho hồ sơ kỹ thuật và thị trường; nội dung nào cần bảo mật; quyền sở hữu và quyền sử dụng kết quả sẽ được phân chia ra sao khi đồng phát triển.
K5 – công nghệ được chuyển giao, thương mại hóa từ năm 2017; quy trình cốt lõi được quản lý dưới dạng bí quyết (Nguồn: https://samngoclinhkt.vn/)
Trao đổi R&D nên bắt đầu bằng một đề bài đủ rõ
Thông tin doanh nghiệp nên chuẩn bị: nguồn và hiện trạng nguyên liệu; vấn đề kỹ thuật; dạng sản phẩm và yêu cầu chất lượng; dữ liệu hiện có; quy mô, chi phí; thời gian; yêu cầu bảo mật và quyền sở hữu kết quả. Từ đó, hai bên có thể xác định nên bắt đầu bằng phân tích, thử nghiệm khả thi, tạo mẫu, sản xuất thử hay một dự án hợp tác. Một câu hỏi hẹp và đo lường được thường giúp đi đến quyết định nhanh hơn.
Thông tin liên hệ: Trung tâm Công nghệ Sinh học Đà Nẵng | 1000 Tôn Đản, phường An Khê, thành phố Đà Nẵng | (+84) 236 3799 767 | danabiotech@danang.gov.vn | https://dbc.danang.gov.vn
Thanh Tâm
